Osmangazi'den bir 'Çalıkuşu' geçti

Osmangazi Belediyesi tarafından başlatılan ‘Kolektif Okuma’ etkinliğinde editör-
sosyolog Demet Çoraklı, Reşat Nuri Güntekin’in ölümsüz eseri Çalıkuşu üzerine bir
söyleşi gerçekleştirdi.
Ördekli Kültür Merkezi’nde düzenlenen Kolektif Okuma etkinliği, Osmangazili
edebiyatseverleri bir araya getirdi. Program boyunca editör-sosyolog Demet Çoraklı,
Reşat Nuri Güntekin’in edebiyatımıza katkılarını ve aşk hikayesi olarak tanınan Çalıkuşu
eserinin ağırlıklı olarak dönemin sosyal, kültürel, toplumsal sorunlarını dile getirmedeki
başarısına dikkat çekti. İlk olarak 1922 yılında Vakit Gazetesi’nde yayınlanan Çalıkuşu
romanının Türk Edebiyatı’nın en sevilen klasik eserleri arasında yer aldığını söyleyen
Çoraklı, “Çalıkuşu, İstanbul’un dışına çıkarak, Anadolu’nun Bursa, İzmir, Çanakkale ve
Tekirdağ şehirlerinde geçen ve arka planda Osmanlı’nın son yıllarını işleyen bir
romandır. Eserde, İstanbul’da köklü bir ailenin kızı olan çocuk ruhlu Feride’nin çok
sevdiği nişanlısı tarafından ihanete uğramasıyla kendini öğretmenlik mesleğine adaması
ve hayatını kazanabilmek için Anadolu’da şehir şehir dolaşması anlatılır. Aynı zamanda
Çalıkuşu, Türkiye’de yeni ve modern bir dönemin başlamasını özendiren bir roman
olarak kabul edilmektedir” dedi.
Demet Çoraklı, “Çalıkuşu eseri, dönemin toplumsal sorunlarına değinen, idealist
öğretmen Feride’nin sergilediği tutum ve davranışları ile bir anda toplumun nabzını
yakalamıştır. Yayınlandığı 1922 yılında, başkarakter Feride ile toplumun sesi, eserde
anlatılan gerçekçi bakış açısı ile de Cumhuriyet’in gelişinin habercisi niteliği kazanmıştır”
değerlendirmesinde bulundu.
Reşat Nuri Güntekin’in Bursa ile kesişmesi
Sosyolog Demet Çoraklı, Reşat Nuri Güntekin’in öğretmen olarak ilk görev yerinin Bursa
Sultanisi yani Bursa Erkek Lisesi olması, Bursa’da Ahmet Vefik Paşa sahnesinde
Muhsin Ertuğrul’u izlediğinde tiyatro eserleri yazma kararını almış olması ve Çalıkuşu
eserinde Bursa’nın Zeyniler Köyü’nü işlemiş olmasının altını çizerek, Reşat Nuri
Güntekin’in yaşamındaki Bursa’ya da dikkat çekmiş oldu.
Çoraklı, “Çalıkuşu çok sevilince, 1966 yılında çekilen film ve 1982 yılında TRT’de
yayınlanan dizi ile taçlandı. Böylece Türkiye’deki dizi kültürü de başlamış oldu. Eser,
duygusal bir olayı anlatmakla birlikte dönemin toplumsal sorunlarını eleştirel olarak da
ortaya koymuştur. Ayrıca Cumhuriyet’ten 1 yaş büyük olan bu eser, Atatürk döneminde
öngörülen bir kadın modeli çizdiği için de çok değerlidir” diye konuştu.
‘Kolektif Okuma’ etkinliği sonunda ise Demet Çoraklı, kültüre ve sanata duyarlılıkları
sebebiyle Osmangazi Belediye Başkanı Erkan Aydın ve Osmangazi Belediye Başkan
Yardımcısı Mutlu Esendemir’e teşekkür etti.